Voorstelling CSA

Community Supported Agriculture : Actieve consumentenparticipatie in de landbouw

Duurzame landbouw integreren in de markteconomie blijkt een heilloze weg. De schaalvergroting in de markteconomie is niet bij te houden en in een markteconomie worden de prijzen enkel bepaald door concurrentie.

Een andere, vernieuwende weg is te telen voor een bekende markt en begrip te vragen voor de specifieke situatie van de (bio-)boer.

CSA, Community Supported Agriculture (of Consumer Shared Agriculture), een succesvolle beweging in de Verenigde Staten, geeft de consumenten de kans om zich te verbinden met een landbouwbedrijf. Andere verbindingsmogelijkheden gaan vaak over het recreatieve - in de ‘verbredingslandbouw’ zijn daarvan heel wat voorbeelden- maar CSA gaat werkelijk over verbinding in het economische, waardoor we kunnen spreken van een bindende afspraak.

Het basisprincipe is het gezamenlijke, het delen van de oogst én de kosten. Dit vergt een transparant en open bedrijfsbeheer. Concreet houdt dit in dat de prijzen van de producten en het beleid op het bedrijf in overleg kunnen worden bepaald.

De “deelnemers” van een CSA-bedrijf nemen een “oogstaandeel” en krijgen letterlijk het jaar rond hun aandeel in de oogst.  Doorgaans wordt dit aandeel vooruitbetaald zodat de CSA-boer geen duur kaskrediet bij de bank hoeft af te sluiten om de voorfinanciering van alle productiekosten te kunnen dekken.  Dat komt uiteindelijk ook de kostprijs van het product ten goede. Valt de oogst goed mee, dan hebben de aandeelhouders een ruime return voor hun bijdrage, valt er iets tegen, dan dragen zij mee dat risico.  Zo is ook hier de boer niet langer de enige die alle risico’s van bijv. het weer tijdens het groeiseizoen hoeft te dragen. Een CSA-bedrijf voorziet vaak wel een budget om in noodgevallen (misoogsten) wat bij te kopen, of om met extra aankopen het winterpakket wat aantrekkelijker te maken.

De prijsbepaling gebeurt via het vastleggen van een “jaarbedrag” dat vooraf door de deelnemers wordt vereffend, eventueel per kwartaal of maandelijks. Eenmaal per jaar worden alle kosten opgesomd – het loon van de boer inbegrepen – en dit bedrag wordt gedeeld door het aantal deelnemers. Op de jaarvergadering waar de begroting wordt vastgelegd zijn uiteraard niet steeds àlle deelnemers aanwezig, maar de begroting wordt wel elk jaar doorgestuurd naar ieder van hen.

De klanten zijn doorgaans geen mede-eigenaar van het bedrijf, zij zijn eigenaar van de komende oogst. Bij sommige CSA-bedrijven helpen de klanten wél bij de aankoop van landbouwgrond en stellen daarmee het voornaamste bedrijfskapitaal voor de verdere toekomst veilig.

De werking van een CSA-bedrijf draait volledig op communicatie. Communicatie is in alle betekenissen een “vaardigheid”, en kost tijd ! Op sommige bedrijven neemt een deelnemer dit aspect op zich.

Het geheim van gemeenschappelijk gedragen landbouw is betrokkenheid. En dat is heus niet zo moeilijk te bereiken. Een nieuwsbrief bij de groenten, een prikbord waarop leven en werken op het hof verbeeld en verwoord worden, een werk- of kerngroep organiseren, … Het werkt de betrokkenheid sterk in de hand.  Als dit hand in hand gaat met meewerkdagen of andere vormen van vrijwilligerswerk worden de “betrokkenen” al snel “deelgenoten” voor het leven !

Ook in Vlaanderen is nu een eerste CSA-bedrijf gestart nabij Leuven : Het Open Veld.  In de schaduw van de Abdij van het Park is Tom Troonbeeckx, afgestudeerd aan de Landwijzer-opleiding voor bioloigische landbouw, er begin 2007 van start gegaan met een zelf-oogst bio-groentenbedrijf.  De belangstelling is groot en het eerste seizoen is tot nog toe goed verlopen.

CSA = kracht door zich afhankelijk van elkaar te durven opstellen