Charter

- CSA staat voor ‘community supported’ of ‘community shared’ agriculture.  CSA land- of tuinbouwbedrijven werken ecologisch verantwoord en hebben een relatief vaste groep klanten/leden die op jaarbasis de producten van het bedrijf afnemen. Essentieel is het delen van de oogst van het hele seizoen onder de aangesloten ledenDat kan onder diverse vormen (levering van individuele pakketten of groepsbestellingen in wijkdepots, individuele of collectieve zelfoogst, adoptieformules, …). Daar hoort ook het delen van de oogstrisico’s bij die eigen zijn aan de landbouwConcreet gebeurt dit door het aangaan van een wederzijds engagement voor een volledig teeltseizoen (of een deel ervan) mét vooruitbetaling en in principe ook de verantwoordelijkheid om bij vroegtijdige stopzetting van het lidmaatschap het oogstaandeel aan een ander/nieuw lid over te dragen. Naast de oogst kunnen ook andere aspecten van het bedrijf gedeeld worden, bijv. arbeid (via werkgroepen en meewerkdagen), financiering van investeringen of eigendom (via co-financiering van grond).

- Community supported of shared agriculture : Support (steunen) duidt op de steun van de leden aan het landbouwbedrijf.  Share (delen) duidt op de wederzijdse betrokkenheid en verantwoordelijkheid, gebaseerd op afsprakenWederkerigheid is een belangrijk uitgangspunt van CSA en staat tegenover het maatschappelijk toenemend consumentisme waarbij de klant enkel uitgaat van z’n eigen belang.  De CSA-beweging is een economische innovatie die berust op solidariteit en het vormen van (lokale) gemeenschappen van mensen die een verbintenis aangaan met elkaar en tov elkaar verantwoordelijkheid opnemen.  De CSA-beweging vervult hierin een voorbeeldfunctie voor de rest van de economie en staat dan ook in schril contrast met de vrije markteconomie die de landbouw en de samenleving ontwricht.  CSA berust op / wordt gestuurd door natuurlijke processen en is bijgevolg een vorm van een ‘natuurlijke’ economie.  Niet “de klant is koning”, maar “het land is koning” is het motto op een CSA-landbouwbedrijf : de diversiteit die is aangepast aan het plaatselijke agro-ecosysteem en de variatie in de seizoenen bepalen in eerste instantie de landbouw-economie; de wensen van de consument/de leden volgen op de 2e plaats. 

- CSA-initiatieven staan door hun keuze voor een solidaire economie niet naast of buiten de maatschappij; het zijn volwaardige, economisch-actieve bedrijven.  De CSA-beweging wil de landbouweconomie en de voedselvoorziening niet herleiden tot een niet-professionele activiteit die door of voor een vereniging van mensen vrijwillig wordt gerealiseerd of gericht is op zelfvoorziening.  Zij onttrekt zich niet aan een maatschappelijk economisch proces dat gebaseerd is op arbeidsdeling, deskundigheid en de invulling van de behoeften van anderen.  Op CSA-bedrijven wordt een inkomen gegenereerd voor één of meerdere boeren/medewerkers die met kennis van zaken instaan voor de voedselvoorziening van de leden.  Hun inkomen is echter niet afhankelijk van teeltrisico’s of schommelingen van de marktprijzen, maar wordt gegarandeerd op basis van het aantal leden en de voorziene productie (de som van alle oogstaandelen) en is dus ook gekoppeld aan de teeltoppervlakte en het teeltplan. Vaak biedt de CSA-boer transparantie daarover aan z’n leden door het voeren van een open bedrijfsboekhouding en jaarlijkse bespreking ervan.

- De CSA-beweging sluit aan bij een brede beweging van vernieuwende gemeenschapsvorming in verbinding met duurzame landbouwprojecten (Voedselteams, Multifunctionele Landbouw, ‘Community Connected Farms’,  ‘Farm Supported Communities’) waar een groeiende groep burgers (cultural creatives) naar op zoek is.  Deze gemeenschapsvorming steunt op meer dan duurzame economische relaties en een ecologisch verantwoorde productie en consumptie.  Ze heeft ook een sociale dimensie door het creëren van nieuwe lokale netwerken : klanten/leden ontmoeten elkaar op het bedrijf, afhaalpunten of meewerkdagen en vinden elkaar in een gemeenschappelijke visie.  CSA-bedrijven dragen verder ook bij aan een culturele herbronning door een nieuwe verbinding tussen stad en land, boer en verbruiker, mogelijk te maken.  Dit gebeurt niet enkel op het vlak van de producten, maar ook door de verbinding met het land (dmv een nieuwsbrief of rechtstreeks bij zelfoogst) en op het vlak van bewustzijn rond de oorsprong van de voeding, gezondheid en de waarde van het leven.  Zowel naar kinderen toe als naar volwassenen biedt deze band kansen tot landbouw-, natuur- en milieueducatie en het (her)beleven van het jaarverloop (o.a. via feesten op de boerderij).  Tenslotte bieden CSA-bedrijven ook kansen tot vernieuwing op rechtsvlak door het creëren van nieuwe eigendomsstructuren (voor grond en eventueel gebouwen) en het creëren van basisdemocratische overlegstructuren bij het maken van belangrijke beleidskeuzes op het CSA-bedrijf.

- CSA staat voor duurzame, ecologisch verantwoorde, lokale voedselproductie en –consumptie en  transparantie over de daarbij toegepaste teeltwijze.  Door het rechtstreeks contact tussen boer en consument groeit meestal een vertrouwensrelatie op dit vlak die de belangrijkste kwaliteitsgarantie vormt voor de producten. Wanneer de teeltwijze voldoet aan een extern gecontroleerd lastenboek (zoals het geval bij biologische landbouw) biedt dat extra transparantie en garantie. Zo’n externe controle is geen vereiste voor een CSA-bedrijf.  Wanneer echter direct of indirect verwezen wordt naar de biologische teeltwijze (via termen als biologisch, ecologisch of organisch) is het wettelijk verplicht de controle op de EU-wetgeving voor de biologische landbouw te ondergaan. Dit getuigt tevens van collegialiteit ten aanzien van gecontroleerde biologische telers (collega’s) in de regio en vermijdt dat CSA-bedrijven door hen ervaren worden als onrechtmatige concurrenten.

Bron: Geert Iserbyt